"مازوخیسم فرهنگی" رسانه ها

 

"مازوخیسم فرهنگی" رسانه ها

تحلیلی از خود زنی های برخی رسانه ها ( و البته برخی اشخاص حقیقی)

 

مقدمه: در جامعه شناسی انحرافات اجتماعی سخن از نوعی واکنش اجتماعی به میان می آید که ناخودآگاه روند تبدیل شدن یک انحراف اجتماعی به جرم را سرعت می بخشد. این واکنش اجتماعی را "برچسب زنی" نام گذاشته اند. بطور خلاصه می توان برچسب زنی را تغییر نگاه جامعه به فرد منحرف و مجرم تعریف کرد  بطوریکه پس از مدتی آن فرد خود را از مردمک نگاه مردم با صفتی منحرف و مجرم می یابد و این خود در گرایش او به صفتی که به او نسبت داده شده شدیدا موثر خواهد بود.

    شاید حساسیت و سرزنشهای مکرر دغدغه مندان ارزشها و آرمانهای انقلابی نسبت به عملکرد برخی نشریات و رسانه ها بتدریج نوعی هویت جدید را برای آنها رقم بزند. به این ترتیب که به مرور خود را آنگونه که ما آنها را خطاب قرار می دهیم می شناسند. چراکه برخلاف آنچه بسیاری می پندارند طیفها و جهتگیری های متعدد سیاسی و فرهنگی همیشه مبتنی بر فاصله های ایدئولوژیک و برآمده از اختلافات تئوریک نیست و در بسیاری از موارد صرفا نتیجه ی نوعی بغض روانی است. به هر تقدیر در اکثر اوقات این هویت جدیدی که در فاصله از آنچه "ما" هستیم "دیگران" راتشکیل میدهد بر چسبی است که ما به آنها زده ایم و آنها بتدریج خود را چیزی یافته اند که نیستند. ولی از این پس در راستای قوام دادن آنچه خود را یافته اند حرکت خواهند کرد.

    از آنجا که این هویت جدید آنها مبتنی بر فهم فلسفی یا مبانی نظری خاصی نیست برای تقویت آن به همان فاصله روانی دامن می زنند. برخی از روزنامه ها و رسانه ها کم کم عادت می کنند در نسبت با حساسیت ما حرکت کنند تا واکنش ما را علیه خود برانگیزند. در واقع این مساله نوعی رضایت مجازی به آنها هدیه می دهد. به عبارت دیگر آنها بتدریج می آموزند که برای قوام یافتن هویتشان کارهایی بکنند که سرزنش ما را نسبت به آنها در پی داشته باشد. این نوعی مازوخیسم فرهنگی (خود آزاری فرهنگی) را باعث می شود. در واقع بسیاری از "گاف" های سیاسی یا فرهنگی صرفا اشتباهات مکرر و نادانسته  نیستند بلکه عکس العملی روانی برای تاکید بر هویت است. برای همین است که عکس العملهای دغدغه مندان آرمانها و ارزشهای اصیل برای این نوع خودزنی های فرهنگی و سیاسی(که نمود رسانه ای دارد) حکم علت تامه را دارد.

     بنابراین بهتر است بدانیم که در مواقع مختلف چه کسی را بازخواست  و سرزنش می کنیم چه بسا این مواجهه ی صریح ( و البته بحق) بتدریج آنها را به نوعی خود آزاری فرهنگی و رسانه ای بکشاند. چنانچه می بینیم عملکرد برخی از رسانه های ظاهرا خودی را که قطعا اختلافات عمیق تئوریک با ما ندارند جز با شکل گیری این فاصله های روانی  نمی توان توجیه کرد.